Naast geheugenverlies zijn veranderingen in gedrag een veelvoorkomend symptoom bij dementie. Iemand die altijd heel graag kletst, wordt ineens stilletjes. Of gaat steeds vaker naar buiten en zegt dat hij of zij naar huis moet. Door de ziekte is deze persoon niet meer in staat om zijn of haar gedrag zelf bij te sturen. Ook mist het inzicht in het eigen handelen.
Er wordt vaak gesproken over ‘probleemgedrag bij dementie’, wanneer het over gedragsveranderingen gaat. Bij Dagelijks Leven spreken we liever over onbegrepen gedrag. Het is gedrag dat wij als zorgmedewerkers en verwanten niet begrijpen. Bij onbegrepen gedrag geeft iemand eigenlijk een signaal af, waarvan we niet weten waar het vandaan komt en hoe we ermee om moeten gaan.
Een gedragsverandering hoeft geen probleem te zijn, als de persoon met dementie er zelf geen last van heeft en zijn of haar omgeving ook niet. Leidt de verandering in gedrag mogelijk wél tot problemen, voor de persoon zelf of zijn of haar omgeving? Dan spreken we over onbegrepen gedrag. Dit is een teken dat iemand zich niet fijn voelt, op lichamelijk, geestelijk of sociaal gebied.
Onbegrepen gedrag kan heel veel verschillende oorzaken hebben. De oorzaak is lang niet altijd te achterhalen. Het is belangrijk om eerst lichamelijk ongemak uit te sluiten. Voelt uw naaste zich misschien niet fijn, omdat er sprake is van pijn? Zit de kleding goed? Zijn er problemen met het gebit? Bij het naar het toilet gaan? Of kan de persoon niet meer goed zien? Zo’n lichamelijke oorzaak is in veel gevallen makkelijk te op te lossen.
Het kan ook zijn dat de persoon met dementie te veel of juist te weinig prikkels ervaart. Prikkels zijn dingen die je ziet, hoort, voelt, ruikt of proeft. Dit kunnen geluiden, geuren, lichten, smaken of aanrakingen zijn. Een televisie die hard aan staat, pratende mensen of gepluk aan een trui: het kunnen redenen zijn voor overprikkeling. Onderprikkeling kan ontstaan door een gebrek aan activiteiten of niemand om een praatje mee te maken.
Soms zorgt een probleem in de sensorische informatieverwerking voor onbegrepen gedrag bij dementie. Sensorische Informatieverwerking (SI) is het vermogen van de hersenen om prikkels en andere stukjes informatie die jij gedurende de dag binnenkrijgt op de juiste manier te verwerken en met elkaar te verbinden. Deze prikkels en andere informatie komen binnen via jouw zintuigen. Als dit goed gaat, dan voel jij je prettig en veilig. Maar mensen met dementie kunnen anders reageren op deze informatie van de zintuigen. Zij kunnen zich bijvoorbeeld onveilig, boos of gespannen voelen. Of krijgen te weinig prikkels binnen, waardoor zij ernaar op zoek gaan.
Lees hier meer over Sensorische Informatieverwerking als behandelmethode in de zorg voor mensen met dementie.
Lees meer over SI